Vorige week oordeelde een Nederlandse rechter dat Facebook en Instagram de Europese Digital Services Act (DSA) overtreden. Volgens de rechtbank beperken de aanbevelingssystemen van Meta de controle van gebruikers over de inhoud die zij te zien krijgen. Bijzonder zorgwekkend tijdens verkiezingstijd.
De rechtbank stelde vast dat Meta het gebruikers moeilijk maakt om Facebook en Instagram te gebruiken zonder blootgesteld te worden aan tracking en gepersonaliseerde content. Zelfs wanneer gebruikers hun instellingen aanpassen, kunnen die voorkeuren weer worden teruggedraaid zodra zij andere onderdelen van de platforms gebruiken. De rechter erkende dit als een vorm van “dark patterns”: misleidend ontwerp dat gebruikers stuurt richting keuzes die zij eigenlijk niet wilden maken.
Belangrijk is dat de rechtbank erkende dat deze praktijken het vermogen van mensen om vrij toegang te krijgen tot informatie kunnen ondermijnen, iets wat fundamenteel is voor iedere democratie. Meta heeft nu twee weken gekregen om zich aan de uitspraak te houden.
Deze beslissing geeft me hoop.
Sinds mijn komst naar het Europees Parlement zie ik van dichtbij hoeveel werk er nodig is om ambitieuze digitale wetgeving zoals de Digital Services Act en de Digital Markets Act tot stand te brengen. Maar al te vaak schiet de handhaving tekort zodra de politieke aandacht verdwijnt.
En Big Tech stopt niet wanneer een wet eenmaal is aangenomen. Bedrijven blijven enorme middelen inzetten om regels af te zwakken, te vertragen of helemaal te ontwijken.
Juist daarom is deze uitspraak zo belangrijk. Meta heeft veel liever te maken met één overbelaste toezichthouder dan met honderden onafhankelijke rechters in heel Europa die het Europese recht rechtstreeks toepassen.
Op dit moment is het overtreden van de regels in veel gevallen nog steeds goedkoper dan naleving ervan. En wanneer handhaving op Europees niveau traag verloopt, onvoldoende middelen heeft of onder politieke druk staat, spelen nationale rechters een essentiële rol in het beschermen van rechten en het handhaven van Europese wetgeving.
Dat is niet alleen een juridisch principe, het is een democratische waarborg.
Wanneer rechters en publieke instellingen hun rol vervullen, kunnen onze digitale wetten eindelijk doen waarvoor ze bedoeld zijn: gebruikers meer macht geven, verkiezingen beschermen en fundamentele rechten online verdedigen.
Ik blijf mij in het Europees Parlement inzetten om ervoor te zorgen dat de DSA en DMA werken voor mensen en voor onze democratie. Als er een verandering is die jij graag zou zien in de Europese digitale regels, laat het me weten!