Als de Amerikaanse nucleaire paraplu verdwijnt, kan Europa Rusland dan zelf afschrikken? De Franse president Emmanuel Macron heeft inmiddels openlijk gesproken over het uitbreiden van de Franse nucleaire afschrikking binnen Europa en suggereerde voor het eerst zelfs de mogelijkheid om Franse kernwapens in andere Europese landen te stationeren.
Dat moet gezien worden als een belangrijke strategische koerswijziging en waarschijnlijk ook als een noodzakelijke.
Decennialang was de Europese veiligheid afhankelijk van de Amerikaanse nucleaire paraplu. Maar als de Verenigde Staten minder bereid of minder in staat zijn om Europa te beschermen, dan moet Europa voorbereid zijn om Rusland zelfstandig af te schrikken.
Het goede nieuws is dat dit geen nucleaire proliferatie in Europa vereist. Een geloofwaardige Europese afschrikking kan worden opgebouwd binnen het kader van het Non-Proliferatieverdrag, zonder dat daarvoor enorme nieuwe kernwapenarsenalen nodig zijn.
De prioriteit is nu snelheid én geloofwaardigheid.
Stap 1: Bouw een echte Anglo-Franse nucleaire samenwerking
De basis bestaat al. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zijn de twee nucleaire mogendheden van Europa, en de Northwood Declaration van 2025 was een belangrijke stap richting nauwere samenwerking.
Maar Europa zal veel verder moeten gaan.
Londen en Parijs moeten hun samenwerking verdiepen op het gebied van nucleaire strategie, operationele planning, commandostructuren, lanceersystemen en gezamenlijke oefeningen. Europa heeft daarnaast nucleaire capaciteiten nodig die onafhankelijk zijn van Amerikaanse infrastructuur en technologie, zodat de afschrikking geloofwaardig blijft, zelfs bij een volledige Amerikaanse terugtrekking.
Het is daarbij essentieel dat deze Anglo-Franse afschrikking expliciet gepresenteerd wordt als bescherming van heel Europa, niet alleen van het eigen nationale grondgebied. Geloofwaardige afschrikking draait niet alleen om wapens, maar ook om politieke wil, militaire aanwezigheid en zichtbare betrokkenheid.
Stap 2: Compenseer nucleaire zwakte met conventionele kracht
Europa hoeft de Verenigde Staten niet wapen voor wapen te kopiëren. Wat Europa nodig heeft, is het vermogen om agressie tegen Europa militair en politiek onhaalbaar te maken.
Dat betekent dat conventionele militaire macht moet worden uitgebouwd naast nucleaire afschrikking.
Europa heeft nodig:
- Een geïntegreerd Europees lucht- en raketverdedigingssysteem – een echt Europees schild.
- Langeafstandswapens die militaire infrastructuur diep achter vijandelijke linies kunnen uitschakelen – een Europese speer.
- Permanente stationering van Europese troepen aan de oostflank van de NAVO, zodat een aanval op één Europees land automatisch een confrontatie met heel Europa betekent.
Sterke conventionele strijdkrachten versterken nucleaire afschrikking, omdat ze escalatie minder aantrekkelijk maken.
Het langetermijndoel: een soevereine Europese afschrikking
Op de lange termijn zou Europa moeten toewerken naar een volledig soevereine Europese nucleaire afschrikking onder democratische Europese controle.
Want de veiligheid van Europa zou niet afhankelijk moeten zijn van de vraag of een toekomstige Franse president of Britse premier bereid is Parijs of Londen op het spel te zetten voor de veiligheid van andere Europese landen.
Een democratisch en federaal Europa – een echte Verenigde Staten van Europa – zou uiteindelijk een gemeenschappelijke nucleaire afschrikking kunnen ontwikkelen, gefinancierd, bestuurd en gecontroleerd door Europeanen als geheel.
Als Europa strategische autonomie wil, dan moet het uiteindelijk ook zelf in staat zijn zijn eigen voortbestaan te garanderen.
Het tijdperk van permanente afhankelijkheid van Amerikaanse macht loopt mogelijk ten einde. Europa moet zich daarop voorbereiden.